Κυριακή 30 Αὐγούστου 2020 (ΙΒ’ ΜΑΤΘΑΙΟΥ) (Ματθ. ιθ’ 16 - 26)

«Πάντα ταῦτα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου».Αὐτή τήν ἀπάντηση, ἔδωσε κατηγορηματικάστόν Χριστό ὁ πλούσιος νέος τοῦ σημερινοῦ Εὐαγγελίου, ὅταν ὁ Κύριος τοῦ ὑπέδειξε ποιές ἐντολές ὄφειλε νά τηρήσει, γιά νά κληρονομήσει τήν βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Κάθε λέξη ἔχει εἰδική βαρύτητα καί σημασία. «Πάντα ταῦτα ἐφυλαξάμην», εἶπε.Ὅλες τίς θεῖες ἐντολές, ὅλα ὅσα προστάσσει ὁ Θεός τά ἔχω φυλάξει μέ τό παραπάνω, χωρίς τίποτε νά παραλείψω. Καί τά ἔχω φυλάξει ἀπό τά νιάτα μου, ἀπό τά παιδικά μου χρόνια.

Τόση ἐμπιστοσύνη εἶχε στόν ἑαυτό του ὁ πλούσιος ἐκεῖνος νέος. Τόση βεβαιότητα γιά τήν ἠθική του ἀξία. Τόση ἐμπιστοσύνη στήν αὐτογνωσία του. Κι ὅμως βρισκόταν σέ φοβερή πλάνη ὁ ταλαίπωρος. Ἡ στάση του κατόπιν πρός τόν Χριστό ἀπέδειξε πώς δέν ἦταν τηρητής, ἀλλά παραβάτης τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Νόμιζε ὅτι εἶχε αὐτογνωσίαἀλλά δέν εἶχε. Εἶχε ψεύτικη εἰκόνα γιά τόν ἑαυτό του.

Αὐτό εἶναι σύνηθες φαινόμενο γιά ὅλους σχεδόν  τούς ἀνθρώπους, τό νά τούς λείπει, δηλαδή, ἡ αὐτογνωσία, τό περίφημο «γνῶθι σαυτόν». Καί αὐτό δέν εἶναι ἕνα ἁπλό φαινόμενο, ἀλλά εἶναι μεγάλο κακό καί βαρύ νόσημα τῆς ψυχῆς.

Ἀλλά τί εἶναι αὐτογνωσία;

Αὐτογνωσία εἶναι ἡ γνώση τοῦ ἑαυτοῦ μας. Τό νά γνωρίζουμε καλά ποιοί εἴμαστε καί τί εἴμαστε. Τό νά ξέρουμε ὄχι γενικά καί ἀόριστα ἄν εἴμαστε  καλοί  ἤ κακοί, ἀλλά νά γνωρίζουμε μέ λεπτομέρεια καί τίς πλέον λεπτές χορδές τῆς καρδιᾶς μας καί τίς ἀσήμαντες κινήσεις καί κλίσεις τῆς ψυχῆς μας ἄν εἶναι καλές ἤ κακές. Τό νά αἰσθανόμαστε καί τούς ἐλαφρύτερους νυγμούς τῆς συνείδησής μας  καί γιά τά πλέον λεπτά καί μηδαμινά, ἄς ποῦμε, ἁμαρτήματά μας.

Ἡ αὐτογνωσία δέν εἶναι κάτι μικρό καί τυχαῖο, δέν εἶναι εὔκολο ἀπόκτημα καί ἀσήμαντη ἀρετή. Εἶναι μέγιστο κατόρθωμα, εἶναι ἀρετή πού προϋποθέτει πολλή ψυχική καλλιέργεια. Εἶναι ἔργο ὁλόκληρης τῆς ζωῆς. Γι΄αὐτό ἄς μήν εἴμαστε εὔκολοι, σάν τόν σημερινό νέο, νά ἀποφαινόμαστε μέ βεβαιότητα σχετικά μέ τήν ἠθική μας ποιότητα καί τήν ἠθική μας κατάσταση. Οἱ ἄνθρωποι εἴμαστε φίλαυτοι καί ἐγωιστές καί χαριζόμαστε στόν ἑαυτό μας. Τυφλωνόμαστε καί νομίζουμε πώς εἴμαστε καλοί, πώς εἴμαστε τέλειοι, ἐνῶ βρισκόμαστε σέ πλήρη ἀταξία καί ἀνομία.

  Ἐπιπλέον  ἡ αὐτογνωσία δέν εἶναι γνώση ψυχρή, θεωρητική καί ἄκαρπη, πού ἀφήνει ἀσυγκίνητη τήν ψυχή μας. Εἶναι ἐπίγνωση τῶν ἀτελειῶν μας, τῶν σφαλμάτων μας, τῶν παθῶν καί ἀδυναμιῶν μας, τῶν πολλῶν ἁμαρτιῶν μας. Εἶναι ἡ συναίσθηση ὅτι ἔχουμε ἀνάγκη τό Θεό. Εἶναι στροφή στό Θεό, καταφυγή  σ’αὐτόν καί ἐκζήτηση τοῦ θείου ἐλέους. Διότι πῶς εἶναι δυνατόν νά μένουμε ἀπαθεῖς, ἀναίσθητοι καί ἀσυγκίνητοι, ὅταν γνωρίζουμε ὅλα τά κακά καί ὀλέθρια τοῦ ἑαυτοῦ μας, ὅταν τόν βλέπουμε γεμάτο ἠθικές πληγές καί ὅταν ἔχουμε ἀναστατωμένη τή συνείδησή μας γιά τήν ἔνοχη ζωή μας; Εἶναι, λοιπόν, φυσικό καί νά συντριβοῦμε καί νά κλάψουμε καί νά καταφύγουμε στόν Θεό.

Ἀλλά πῶς ἀποκτᾶται αὐτή ἡ τόσο πολύτιμη καί ἀναγκαία αὐτογνωσία, γιά νά ἐξασφαλίσουμε τήν αἰώνια σωτηρία μας; 

Ἀποκτᾶται μέ τήν γνώση τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου. Ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁ καθρέφτης στόν ὁποῖο καθρεφτίζουμε τόν ἑαυτό μας, γιά νά δοῦμε καί νά ἀντιληφθοῦμε ἄν εἴμαστε ἐντάξει ἤ ἄν βρισκόμαστε σέ ἀταξία, ἄν τηροῦμε τό θέλημα τοῦ Θεοῦ ἤ τό περιφρονοῦμε. Γι’ αὐτό ἀπαιτεῖται καθημερινή μελέτη τῶν Ἁγίων Γραφῶν, πού θά μᾶς ἀνοίξει τά μάτια γιά νά δοῦμε τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Μέ αὐτή τή μελέτη καί τήν ἔρευνα τοῦ ἑαυτοῦ μας θά δοῦμε σέ ποιό σημείο βρισκόμαστε, ποιά εἶναι ἡ πνευματική μας κατάσταση, τί πληγές, τί ἀδυναμίες, τί πάθη μᾶς τυραννοῦν καί ποιά ἁμαρτήματα μᾶς βαραίνουν. Χρειάζεται, λοιπόν, τακτική, συστηματική,  ἀμερόληπτη ἔρευνα τοῦ ἑαυτοῦ μας, τῆς ἐσωτερικῆς ζωῆς τῆς ψυχῆς μας καί τῆς ἐξωτερικῆς συμπεριφορᾶς μας, καθημερινή ἐξέταση τό βράδυ ἤ τό πρωί, ἀντιπαραβολή τοῦ ἑαυτοῦ μας καί τῆς ζωῆς μας πρός τόν νόμο τοῦ Θεοῦ, γιά νά ἔρθει ἡ σωτήρια αὐτογνωσία.

Ἀδελφοί, εὔκολα πλανόμαστε γιά τόν ἑαυτό μας. Ἄλλοι εἴμαστε, καί ἄλλοι νομίζουμε ὅτι εἴμαστε. Μᾶς λείπει ἡ αὐτογνωσία. Ἀλλά αὐτή εἶναι ἡ πηγή ὅλων τῶν ψυχικῶν μας καλῶν, τῶν χριστιανικῶν μας ἀρετῶν, αὐτή εἶναι ἡ σωτηρία μας. Ἄς ἀγωνιστοῦμε,  ὥστε μέ τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ νά τήν ἀποκτήσουμε.